Fries Museum Leeuwarden

Het verhaal over Mata Hari leest als een spannend boek. Hoe een Fries meisje  uiteindelijk verwikkeld raakt in een wereld van exotische dansen, gefortuneerde minnaars, spionage, oorlog en uiteindelijk de doodstaf krijgt. Het Fries Museum organiseert een tentoonstelling over deze Leeuwardse mythe.

Beginjaren

Margaretha Geertruide Zelle werd geboren in 1876 in Leeuwarden in een welgesteld gezin. Op jonge leeftijd kreeg ze al privélessen in Engels, Duits en Engels. Rond haar 13e gaan haar ouders scheiden, wordt haar vader failliet verklaard en kort daarna overlijd haar moeder. Het onbezorgde leven kwam abrupt tot een einde. Als ze 18 is, reageert is op een contactadvertentie van twintig jaar oudere KNIL-kapitein Rudolph MacLeod. Samen met haar man vertrekt ze naar Nederlands-Indië, en het gezin wordt verblijd met een zoon en dochter. Dit geluk is echter weer van korte duur. Haar zoontje overlijdt op tweejarige leeftijd, er volgt een scheiding en Margaretha is financieel niet in staat om voor haar dochter te zorgen en laat haar noodgedwongen achter bij haar vader.

Wereldster

In 1902 vertrek ze naar Parijs. Na een paar jaar haar kost te hebben verdiend als o.a. schildersmodel, geeft ze in 1905 haar eerste optreden in musée Guimet. In Nederlands-Indië heeft ze zich verdiept in de Indische tradities en trad ze op in een lokale dansgroep als Mata Hari (Maleis voor oog van de dageraad). Als Mata Hari danst ze in Parijs voor een societypubliek haar exotische dans, waarbij ze langzaam haar lichaam ontbloot. De Leeuwardse is meteen een mediahype en wereldwijd beroemd. Kranten spreken van een sensatie. Tien jaar lang staat haar naam gelijk aan glamour en sensualiteit.

Spionne

Mata Hari heeft een zwak voor mannen in uniform. Door talloze affaires, veelal met hoge officieren, krijgt ze in de Eerste Wereldoorlog de aandacht van zowel het Franse als Engelse geheime dienst. Nederland is neutraal en Mata Hari kan als Nederlandse vrij door Europa reizen, ook naar haar minnaars in Berlijn. Op 13 februari 1917 wordt ze gearresteerd door de Fransen op verdenking van spionage voor de Duitsers. Na een proces, waar ze werd neergezet als een zeer gevaarlijke spionne, brengt een vuurpeloton haar op 41-jarige leeftijd op 15 oktober 1917 om het leven.

Waarheid

De tentoonstelling begint met haar terechtstelling en kijkt vervolgens terug op haar leven. De vele originele documenten over haar arrestatie, proces en vonnis zijn best indrukwekkend. Ook haar trouwuitnodiging en vele brieven aan familie over haar ex-man en dochter zijn te zien. Ze probeert met vele brieven aan de familie van man, haar dochter terug te krijgen. Tevergeefs.
In een van de ruimtes hangen doeken waar Mata Hari tot leven komt met haar exotische dansen via een projectiescherm. Erg mooi om te zien en het brengt het verhaal helemaal tot leven. In de tentoonstelling kan ik de waarheid van Mata Hari als spionne niet zo snel achterhalen. Er schijnen Duitse documenten te zijn die wel degelijk aantonen dat ze spioneerde voor de Duitsers. Was zij zich daar van bewust? Geen idee. Deze mythe blijft waarschijnlijk voor altijd een mooie en trieste mythe.

Laat je meeslepen in deze tentoonstelling in het Fries Museum in Leeuwarden.