Een groot aantal belangrijke schilderijen van onze Hollandse meesters, zoals Rembrandt en Jan Steen, hangt al eeuwen in de Hermitage Sint Petersburg. De tsaren zijn echte bewonderaars van de Nederlandse schilders en zij verzamelden deze schilderijen met liefde en in grote getalen. De Hermitage Amsterdam heeft meer dan zestig werken naar Nederland gehaald voor de tentoonstelling ‘Oogappels van de tsaren’.

Hollandse schilderkunst

Vanaf de zeventiende eeuw kennen de Noordelijke Nederlanden een enorme groei van handel, wetenschap en kunst. Een groot deel van deze periode overlapt de bekende Gouden Eeuw. In Holland schilderen vele kunstenaars meesterwerken die nu overal ter wereld in musea hangen. Zo ook in de Hermitage in Sint Petersburg, zij bezit een grote collectie van deze Hollandse meesters: landschappen, portretten, stillevens, scenes uit het dagelijkse leven, zeegezichten, historiestukken (vooral Bijbelse taferelen) en kerkinterieurs. In Nederland wordt alles nauwkeurig aan het doek toevertrouwd. Het fijne daarvan is dat we een geweldig inzicht hebben in hoe Nederland er in deze periode uitzag. De Hollandse schilderkunst staat bekend om het feit dat kunstenaars gespecialiseerd zijn in een genre. Rembrandt en Frans Hals hebben zich gespecialiseerd in portretten, Jacob van Ruisdael en Jan van Goyen in landschappen en Jan van der Heyden en Gerard Berckheyde hebben prachtige stadsgezichten geschilderd.

Oogappels

Eind zeventiende eeuw beginnen de Russische tsaren met de eerste kunstaankopen van Hollandse meesters. Onder tsarina Catharina de Grote groeit de kunstcollectie in rap tempo. Inmiddels heeft de Hermitage in Sint Petersburg de grootste kunstcollectie ter wereld.
Natuurlijk heeft iedereen zo zijn of haar eigen oogappels. Mijn eigen oogappels zijn onder anderen het eerste schilderij dat je tegenkomt in de tentoonstelling, Jonge vrouw met oorbellen (1657). Een klein schilderijtje waar het licht op de jonge vrouw prachtig door Rembrandt van Rijn (1606–1669) is weergegeven. Niet geposeerd, maar als een snelle snapshot van een vrouw die zich klaar maakt voor de dag. Een ander werk van Rembrandt met de mooie lichtinval is Oude man in het rood (ca. 1654). Het licht komt van linksboven en valt half over het gezicht van de oude man. De oude samengevouwen handen zijn zorgvuldig vastgelegd. Hier zit een wijze betrouwbare man.
Ik houd zelf van stadsgezichten. Vooral als je het verleden nog kunt vergelijken met de huidige situatie. Mensen die vierhonderd jaar geleden al langs de grachten in Amsterdam aan het werk zijn of ronddwalen. Zoals in het schilderij Gezicht op de Nieuwezijds Voorburgwal en het stadhuis van Amsterdam (1670) van Gerrit Adriaansz. Berckheyde (1638–1698). Behalve een stuk historie van de stad, vind ik het altijd zo knap dat iemand dit zo realistisch kan schilderen.

Flora (1634) van Rembrandt is voor vele bezoekers favoriet. Dat blijkt wel uit de dubbele rij van bewonderaars voor het schilderij. Het bijzondere aan Flora zijn de details van haar jurk en zeker in haar mouw. Rembrandt is absoluut dé Hollandse meester onder de Hollandse meesters in deze tentoonstelling.

Lees tijdens de tentoonstelling ook de onbevangen reacties van kinderen van Open Blik. Over kunst hoef je namelijk niet ingewikkeld te doen. ‘De Oogappels van de tsaren’ zijn tot eind mei 2018 in de Hermitage Amsterdam te zien.
Houd er rekening mee dat je tien euro extra betaalt bij de entree (naar Sint Petersburg gaan is duurder) en mocht je gaan, tip: koop je ticket online. Dat scheelt je tijd.